Thủy điện có gây thêm lũ?

Nếu không có đập thủy điện, lũ vẫn thế, thậm chí cao hơn. Đối với nhiều trường hợp, không có hồ thủy điện, lũ cao hơn rất nhiều.

Xin giới thiệu bài viết của PGS.TS Vũ Thanh Ca, giảng viên Trường ĐH Tài nguyên và môi trường Hà Nội, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu biển và hải đảo, Tổng cục Biển và hải đảo Việt Nam.   

Tôi từng có 6 năm dạy môn Kỹ thuật môi trường sông ở Đại học Saitama, Nhật Bản. Có lần khoảng năm 1995, ông Phan Văn Khải (khi đó là Phó Thủ tướng) sang Nhật, đi thăm các nơi và thấy choáng ngợp trước các công trình chống sạt lở núi của Nhật.

Phải tới Nhật xem những con đê, những sườn núi xây bê tông chặn lở đất mới thấy họ đã hiện đại hóa cao đến mức như thế nào. Vậy mà Nhật vẫn có khá nhiều người chết vì sạt lở núi, lũ và lũ quét, chứng tỏ sức tàn phá của lũ kinh khủng ra sao.

Mưa lớn, vỡ đê, sạt lở núi, lũ quét xả ra thường xuyên ở Nhật và nhiều trường hợp vượt quá mọi quy trình nên ngay cả Nhật Bản cũng không quy trách nhiệm cho ai được.

Quy trình xả lũ

Gần đây, cứ vào mùa mưa là có nhiều ý kiến về chuyện xây hồ thủy điện, chuyện xả lũ ở nước ta. Vậy chúng ta cần nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Thủy điện có gây thêm lũ?

Thủy điện có gây thêm lũ? - 1
Nửa quả đồi sạt lở vùi lấp khu nhà điều hành thủy điện Rào Trăng 3, tỉnh Thừa Thiên - Huế 

Quy trình xả lũ của đập thủy điện hiện nay như sau:

Khi mưa về, hồ xả nước tới mức “đón lũ”. Gần đây, mức đón lũ được giảm xuống, tùy vào hồ có chức năng điều tiết lũ hay không.

Mưa vẫn lớn, lượng nước về hồ khá lớn; nước trong hồ dâng lên vượt một mức nào đó (ngưỡng thứ nhất, gọi là ngưỡng xả), hồ bắt đầu xả nước để giảm tốc độ nước dâng trong hồ. Lưu lượng xả nước tăng theo mực nước trong hồ.

Khi mực nước trong hồ đạt tới ngưỡng thứ 2, hồ xả nước với lưu lượng bằng lưu lượng nước về hồ. Lúc đó có thủy điện hay không có thủy điện lượng nước về hạ lưu vẫn thế. Thủy điện không xả quá lượng nước về vì nó vẫn cần tích nước phục vụ phát điện. Nước trong hồ là tài sản của nó.

Nếu không có đập thủy điện, lũ vẫn thế, thậm chí cao hơn 

Tuy nhiên, nhiều người vẫn cho rằng, ngập lụt ở hạ lưu là do thủy điện xả lũ.

Vậy thủy điện có làm tăng lũ không?

Ta cứ làm thí nghiệm lấy 1 cái chậu đang có 1 ít nước, cho một vòi nước vào đó và cho nước chảy vào chậu. Ban đầu ít nước, nước giữ trong chậu. Sau đó mực nước trong chậu tăng lên, tới lúc tràn. Đây là xả lũ. Lúc này lượng nước từ vòi vào chậu bằng nước xả ra và mực nước trong chậu không đổi. Thủy điện là cái chậu đó. Cái chậu đó tích được thêm 1 ít nước, nhưng không sinh thêm ra nước để đổ ra ngoài. Nếu phía cuối sân có chỗ trũng thì rõ ràng là nước chảy qua chậu sẽ gây ngập ít hơn ở chỗ này.

Nhiều người cho rằng, thủy điện gây ra rất nhiều hệ lụy môi trường, sinh thái và làm gia tăng xói lở bờ biển do chặn dòng bùn cát chảy ra biển; thủy điện cũng có những nguy cơ gây lũ quét rất lớn nếu đập bị vỡ; nhưng không có cơ sở khoa học nào để nói thủy điện làm tăng lũ. Nếu không có đập thủy điện, lũ vẫn thế, thậm chí cao hơn. Đối với nhiều trường hợp, không có hồ thủy điện, lũ cao hơn rất nhiều.

Ngày trước có thời gian tôi sống cùng gia đình cậu tôi ở ngay bờ, sát với sông Hồng, chỗ bến Hàm Tử bây giờ. Nhà tôi có sắm một cái thuyền tôn để hàng năm dùng vào mùa lụt. Năm nào nước cũng ngập tới lưng nhà, ngập đầu người và gia đình đều phải sơ tán, chỉ để 1 người nằm thuyền trông nhà.

Từ khi có đập thủy điện Hòa Bình thì không còn lũ. Chúng tôi đã chuyển khỏi bờ sông từ rất lâu rồi, nhưng chú ruột vợ tôi và chị họ vợ tôi vẫn sống ở ngoài đê. Từ khi có đập thủy điện, nhất là trong 15 năm gần đây, nhà họ chưa bao giờ bị lụt.

Thủy điện có gây thêm lũ? - 2
Để tiếp cận thủy điện Rào Trăng 3 và Rào Trăng 4, lực lượng cứu hộ phải di chuyển bằng canô

Thông thường, tùy vào điều kiện đất (trước đó có mưa hay không mà đất có bị ướt hay không), đất, hang hốc và lá, cành cây chỉ giữ được một lượng nước không lớn, cứ tạm cho là khoảng chừng 20cm hoặc 200mm. Vậy nước còn lại sẽ chảy về xuôi gây lụt. Nếu lượng mưa là 700mm thì lượng chảy về xuôi là 500mm.

Khi nước trong hồ thủy điện dâng lên tới mức đón lũ, hồ bắt đầu xả nhưng lượng xả bắt buộc phải nhỏ hơn rất nhiều lượng nước về. Khi mực nước trong hồ tăng lên, họ tăng lượng xả và khi đạt tới mực nước cực đại, hồ được phép xả với lưu lượng xả bằng lưu lượng nước về. Khi đó, có hồ cũng như không.

Vậy hồ chứa được 4m nước và mặt đất chứa được 0,2m nước. Nhiều hồ lớn, như thủy điện A Vương, chứa được 14m nước. Hồ có gây ra lụt lội không? Tất nhiên là không!

Tôi không ủng hộ thủy điện 

Nước là tiền nên các nhà quản lý thủy điện không "xả lấy xả để" đâu. Hơn nữa, các thủy điện nhỏ không có chức năng điều tiết lũ nên nó xả nhiều nhất đúng bằng lượng nước vào hồ thôi. Hoàn toàn không có lý do để xả thêm. Tuy vậy, các thủy điện có xả kiểu gì thì lượng nước xả luôn ít hơn hoặc bằng lượng nước vào, tức là thủy điện không tạo ra thêm lũ.

Các hồ thủy điện ở Việt Nam, đặc biệt là Hòa Bình, đều vận hành theo các quy trình được xây dựng theo chuẩn quốc tế. Sau khi có đập thì Hà Nội hầu như không còn lũ.

Đập thủy điện đúng là tác động môi trường cực lớn, nhưng không làm tăng rủi ro lũ.

Tôi không ủng hộ thủy điện và nếu được chọn, tôi sẽ theo mô hình Mỹ, phá thủy điện cũ đi, không xây thêm thủy điện mới mà chỉ phát triển nhiệt điện và các dạng năng lượng khác.

Chuyện phát triển kinh tế mà giảm tiêu thụ điện thì chỉ có lên thiên đường. Hiện nay, cả nông thôn cũng dùng điều hòa nhiệt độ nên năng lượng càng ngày càng thiếu. Ta vẫn phải phát triển tiếp. Vấn đề là phát triển sao cho đúng mà thôi.

PGS.TS Vũ Thanh Ca

Theo vietnamnet

MỚI NHẤT
Không để nhà khoa học "dỏm" được phong giáo sư thật
Không để nhà khoa học "dỏm" được phong giáo sư thật

Mỗi năm cứ đến "mùa" phong phó giáo sư, giáo sư, lại có nhiều thưa kiện, những phát hiện gian lận. Giáo sư được phong từ các nhà khoa học "dỏm" thì nền học thuật nước nhà đi về đâu?

Chủ nhật, 25/10/2020 - 09:22

Lãnh đạo vùng lũ đi họp đồng hương: Vô trách nhiệm, vô cảm và vô lí
Lãnh đạo vùng lũ đi họp đồng hương: Vô trách nhiệm, vô cảm và vô lí

(Dân trí) - Có lẽ không còn lời nào để nói, để biện hộ cho một việc làm gọi là vô cảm của nhóm cán bộ ở Hương Khê với người dân vùng lụt nặng, trên chính quê hương rốn lũ của họ.

Thứ bảy, 24/10/2020 - 06:56

Thủy Tiên và câu chuyện lòng tốt có cần ngã giá
Thủy Tiên và câu chuyện lòng tốt có cần ngã giá

Nhiều người tin ở Thủy Tiên, sẵn sàng giao món tiền lớn cho cô mà không cần hỏi cô đã đưa cho ai, làm gì. Không phải ai cũng dễ có được niềm tin trọn vẹn như thế!

Thứ sáu, 23/10/2020 - 10:40

Ngoài thực phẩm, y tế, hãy cứu trợ các em đến trường
Ngoài thực phẩm, y tế, hãy cứu trợ các em đến trường

Nếu cá nhân, tổ chức nào dồi dào kinh phí, có thể cấp tiền học phí cho các em. Cứu trợ giáo dục là rất thiết thực, tiếp sức cho các em đến trường là cứu trợ lâu dài và bền vững.

Thứ năm, 22/10/2020 - 08:32

Thùng mỳ tôm không có lỗi hay là ước mơ về một bản đồ từ thiện
Thùng mỳ tôm không có lỗi hay là ước mơ về một bản đồ từ thiện

Chưa người dân vùng lũ nào tôi từng gặp trong hành trình hơn 10 năm qua của mình, nói ngán mỳ tôm hay giận dỗi những Mạnh Thường Quân vì chỉ mang cho họ mỳ tôm...

Thứ tư, 21/10/2020 - 08:28

Và trái tim tự khắc biết làm gì....
Và trái tim tự khắc biết làm gì....

(Dân trí) - Lũ chính là cơn giận của thiên nhiên. Nhưng sao lại đổ cả lên dân chúng. Có trút giận cũng trút cho thật đúng. Tội em thơ và cả những người già...

Thứ ba, 20/10/2020 - 10:06

Bi kịch: Khi trọc phú cũng là một thứ đẳng cấp
Bi kịch: Khi trọc phú cũng là một thứ đẳng cấp

Những phòng khách với ngà voi, ghế gỗ nguyên khúc, chạm trổ rồng phượng như những cái ngai. Căn nhà “toàn gỗ quý” lên báo với ngôn từ của sự thán phục. Khúc gỗ 5.000 năm tuổi bày bán ngay tại Thủ đô…

Thứ ba, 20/10/2020 - 08:22

Xoa dịu nỗi đau của người, “băng bó vết thương” của rừng
Xoa dịu nỗi đau của người, “băng bó vết thương” của rừng

Không gì có thể chia sẻ được sự mất mát quá lớn này đối với người thân của các cán bộ chiến sĩ đã hy sinh, không gì lấp nổi khoảng trống trong mái ấm của họ. Đau quá.

Thứ hai, 19/10/2020 - 08:23

Vì sao Bộ GD-ĐT định hướng nghiệp cho học sinh từ tiểu học?
Vì sao Bộ GD-ĐT định hướng nghiệp cho học sinh từ tiểu học?

Thực tế nhiều học sinh lớp 12 sắp tốt nghiệp vẫn chưa biết mình muốn làm nghề gì, chỉ biết học ngành nào “nghe nói kiếm được nhiều tiền”, TS Phương cho rằng, việc giới thiệu nghề cần thực hiện từ sớm

Chủ nhật, 18/10/2020 - 10:35

Những vị tướng chiến trường "quần dài quàng cổ"
Những vị tướng chiến trường "quần dài quàng cổ"

Tướng Nguyễn Văn Man, từng ngồi cano đi cứu dân, giữa đêm, trên đỉnh lũ. Đại tá Hùng, từng vào tận hầm cứu hộ Đạ Dâng cứu công nhân sập hầm. Họ, thật sự là những người lính quả cảm.

Thứ bảy, 17/10/2020 - 09:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Rào Trăng 3- Trái tim người lính
Rào Trăng 3- Trái tim người lính

Hàng triệu con tim đang hướng về Rào Trăng 3 và nguyện cầu một phép mầu nhiệm mang đến sự bình yên cho các anh.

Thứ năm, 15/10/2020 - 08:55

Mưa lũ và nạn phá rừng
Mưa lũ và nạn phá rừng

Người chồng, khuôn mặt đau đớn, thất thần, gào khóc thảm thiết, ngã quỵ bên biển nước mênh mông.

Thứ tư, 14/10/2020 - 09:03

Xin những nhà biên soạn sách giáo khoa đặt mình vào con trẻ
Xin những nhà biên soạn sách giáo khoa đặt mình vào con trẻ

Biết chữ nhưng lại biết thêm những ngôn từ xấu, ý tứ xấu thì biết chữ làm gì? Đây là cơ hội cho con trẻ không chỉ học chữ mà còn tiếp nhận văn hoá dân tộc, tại sao không làm?

Thứ ba, 13/10/2020 - 08:21

Lớp 1
Lớp 1

Không hoang mang sao được, khi phụ huynh mở sách Tiếng Việt lớp 1 (bộ sách Cánh diều) dạy con, nhặt ra hàng rổ “sạn” lớn nhỏ.

Thứ hai, 12/10/2020 - 08:36

Thi 9 - 10 điểm/môn vẫn trượt, không trầm cảm cũng sốc
Thi 9 - 10 điểm/môn vẫn trượt, không trầm cảm cũng sốc

Cho dù các ý kiến đề xuất có táo bạo hay xa lạ, thì phải thừa nhận rằng, cách thi tuyển vào đại học của Việt Nam hiện nay quá lạc hậu.

Chủ nhật, 11/10/2020 - 10:01

Hà Nội: Những chuyện củi lửa một thời gian khó
Hà Nội: Những chuyện củi lửa một thời gian khó

Đấy cũng là những kỉ niệm không bao giờ phai trong trái tim mỗi người Hà Nội đã từng sống qua những năm tháng ác liệt mà hào hùng đó…

Thứ bảy, 10/10/2020 - 10:11

Lại đổi tên, và lần này "xe buýt" thành "xe khách thành phố"!
Lại đổi tên, và lần này "xe buýt" thành "xe khách thành phố"!

Xe buýt sẽ được đổi tên thành "xe khách thành phố"- đề xuất của Bộ GTVT trong dự thảo Luật Giao thông đường bộ sửa đổi. Tại sao và để làm gì? Không rõ.

Thứ sáu, 09/10/2020 - 08:24

Vì cuộc đời không có chữ “nếu”…
Vì cuộc đời không có chữ “nếu”…

Ước mơ đỗ Đại học Y Hà Nội của Ngô Minh Hiếu có lẽ sẽ không tốn nhiều giấy mực báo chí đến vậy, nếu em không là một tấm gương đầy xúc cảm của tình bạn trong suốt 10 năm qua.

Thứ năm, 08/10/2020 - 08:50

Trời ơi, đến lớp 1 cũng phải học thêm!
Trời ơi, đến lớp 1 cũng phải học thêm!

Sách lớp 1 mà đọc vẹo cả mồm. Chương trình lớp 1 thì đến mức “cả nhà đánh vật” đến 11h đêm. Và, thật khủng khiếp, đã hình thành hẳn hoi một “thị trường dạy thêm”… cho các bé lớp 1.

Thứ tư, 07/10/2020 - 08:24

Đừng đánh cược bằng sinh mạng người dân
Đừng đánh cược bằng sinh mạng người dân

Cầu treo sông Giăng, nơi 5 người dân vừa từ giã cõi đời sau vụ tai nạn thảm khốc tối 4.10 đã có tuổi thọ 33 năm, lan can yếu đến độ “gần như không còn tác dụng chịu lực”… Và tất cả đã được biết trước.

Thứ ba, 06/10/2020 - 08:19

Nguồn cơn bức xúc của phụ huynh và những website 'trống rỗng'
Nguồn cơn bức xúc của phụ huynh và những website 'trống rỗng'

"Việc thu chi đầu năm còn là cái tâm của ông thầy, đặc biệt là hiệu trưởng. Một hiệu trưởng công tâm, minh bạch, có mục tiêu trong sáng thì có công khai thế nào cũng sẽ không gặp vấn đề gì”

Thứ hai, 05/10/2020 - 06:57

Đừng để dân phải trả phí với cảm giác bị tận thu
Đừng để dân phải trả phí với cảm giác bị tận thu

Dân đóng thuế để làm đường, dân trả phí đường bộ. Giờ cao tốc làm bằng tiền thuế dân mà dự kiến cũng sẽ thu phí phương tiện như BOT thì không phải tận thu, không phải phí chồng phí thì là gì?

Thứ bảy, 03/10/2020 - 09:33